Nasza strona używa plików Cookies w celu zapewniania wygody korzystania z serwisu oraz w celach statystycznych. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na
politykę cookies
Rozumiem

Poradnik Szczęśliwych rodziców

niemowlę

happy start

ilość porad: 21

maluch

happy fun

ilość porad: 18

junior

happy adventure

ilość porad: 15

Skoki rozwojowe

porada w kategorii: maluch

W ciągu pierwszych 12 miesięcy życia wyróżnia się 7 skoków rozwojowych. Są to momenty związane z rozwojem układu nerwowego, czyli z rozwojem psychicznym, nie fizycznym. Rozwój mózgu i systemu nerwowego sprawia, ze dzieci poddawane są większym niż dotychczas bodźcom doznaniowym, stąd może pojawić się u nich stres, trudności w zasypianiu czy brak apetytu.

Poniższy wykres przedstawia pierwszy rok życia dziecka z punktu widzenia rozwoju mózgu. W związku z rozwojem układu nerwowego i mózgu, występują tzw. skoki rozwojowe, które mogą charakteryzować się np. zwiększonym niepokojem lub brakiem apetytu u dziecka – te momenty zaznaczone są symbolami: słońce (lepszy humor) i burza (niepokój i stres). Tygodnie zaznaczone na czarno, to czas bardziej niespokojnego zachowania dziecka. Kropki około 29/30 tygodnia to okres marudzenia, nie jest on związany z żadnym skokiem dziecko w tym czasie uczy się, czym jest odległość. Oznacza to, że zauważa w tym czasie, że rodzice mogą sobie wyjść i je zostawić.

Jak rozpoznać skok rozwojowy?
Twoje dziecko nagle robi się marudne, budzi się w nocy, ciągle domaga się uwagi od Ciebie?
To prawdopodobnie jeden z siedmiu skoków rozwojowych! Taki stan potrwa około tygodnia, a potem... potem będziesz miała wrażenie, że Twój maluch z dnia na dzień nauczył się nowych umiejętności. Są to okresy bardzo intensywnego rozwoju Twojego dziecka. Rozwój mózgu i systemu nerwowego powoduje, że dziecko zaczyna inaczej, bardziej intensywnie odbierać rzeczywistość. Jego zmysły są wyostrzone do granic i nie zawsze sobie z tym potrafi poradzić. Konsekwencją jest jego trudne zachowanie w tym czasie płacz, strach, budzenie się w nocy, niechęć do jedzenia. Możesz mieć wrażenie, że maluch nagle zapomina swoje umiejętności, cofa się, a potem następuje nagły przypływ nowych umiejętności.

Niemal każdy taki skok poprzedzony jest okresem kiedy dziecko jest marudne, ma problemy z zasypianiem i wymaga więcej uwagi. W tym czasie może niekiedy się wydawać, ze dzieci nawet cofają się w swoim rozwoju. Taki kryzys jest bardzo stresujący zarówno dla mamy, jak i dziecka. Dziecko jest przestraszone zmieniającym się światem. Mamy czują się natomiast sfrustrowane ciągle płaczącym dzieckiem, nie rozumieją co się dzieje. Natomiast bezpośrednio po „skoku” odnosi się wrażenie, że dziecko nauczyło się wielu nowych rzeczy dosłownie przez jedną noc.

Na początku okresy są krótkie, trwają kilka dni, im dziecko starsze, tym okresy są dłuższe. Warto też zaznaczyć, że dzieci urodzone później przechodzą skoki wcześniej, np. dziecko urodzone 2 tygodnie po terminie przechodzi swój skok 2 tygodnie wcześniej i odpowiednio dzieci urodzone wcześniej przechodzą okresy później. Związane jest to z rozwojem mózgu dziecka.

Okresy skoków:

5 tygodni (wrażenia): Dziecko zaczyna być bardziej uważne i ”obudzone”, wszystkie zmysły są wrażliwsze niż wcześniej. Od tej pory dziecko słyszy, widzi, czuje zapach i smak zupełnie inaczej niż dotąd. Niestety jedynym sposobem wyrażenia tego zdziwienia i strachu przed zmianami jest krzyk i płacz.

Pierwszy skok rozwojowy jest zauważalny już w okolicy piątego tygodnia. U dziecka uwrażliwiają się zmysły. Słyszy, widzi i czuje trochę inaczej, bardziej intensywnie niż dotychczas. Ta zmiana wywołuje u maleństwa niepokój, a czasami strach. Nowe smaki, nowe dźwięki, nowe kolory mogą być na tyle przerażające, że dziecko będzie potrzebowało bliskości rodziców częściej i intensywniej. Twój maluch będzie się częściej uśmiechać albo też płakać prawdziwymi łzami. Na pewno zauważysz, że słucha uważniej i obserwuje dłużej niż do tej pory.

7-9 tygodni (wzory): Dziecko zaczyna rozróżniać wzory w dźwiękach, zapachach i smaku, zauważa, że jego dłonie należą do niego. Zaczyna nabierać pewnej kontroli nad swoimi ruchami, jednak nadal są one nieskoordynowane.
Około trzy tygodnie później, czyli w okolicy ósmego tygodnia maluch zaczyna bardziej świadomie korzystać ze swojego ciała. Zauważa, że z rączkami można robić wiele różnych rzeczy i, że tylko od niego zależy jakie a więc obserwuje je, trzyma przed sobą, nad głową, łapie zabawki, dotyka wszystko co ma w zasięgu dłoni. Poza tym podnosi główkę, zaczyna się przekręcać, kopie nóżkami. Oprócz tego, że zaczyna obserwować ludzi, interesuje go także wyraz twarzy. Jedną z nowości jest wydawanie dźwięków i delektowanie się własnym głosem, ale cieszy się też, gdy słyszy śpiew innych. Generalnie maluszek zaczyna czuć, że może mieć kontrolę nad swoim ciałem.

11–12 tygodni (niuanse): Dziecko uczy się rozumieć delikatne różnice w tonie głosu, zauważa jak zmienia się światło w pokoju czy na dworze. Ruchy dziecka są bardziej miękkie, kiedy wyciąga raczki czy odwraca główkę, śledząc jakiś ruch. W okolicach dwunastego tygodnia maluch zaczyna zauważać, że świat jest zróżnicowany. Odróżnia po tonie głosu, kiedy mama jest zdenerwowana, a kiedy spokojna, zauważa, że słońce zaszło za chmury i robi się ciemniej, zaczyna mieć bardziej skoordynowane ruchy rąk, głowy, oczu. Maluch zaczyna też bawić się swoim głosem piszczy, zmienia ton. Nie tylko wkłada wszystko do buzi, ale też zaczyna robić bańki ze śliny. Mogą go drażnić rzeczy, które do tej pory tolerował, i tak na przykład obudzi go szczekanie psa, który do tej pory nie robił na dziecku wrażenia.

14–19 tygodni (wydarzenia): Marudne okresy zaczynają być coraz dłuższe, mogą trwać nawet do 6 tygodni. Dziecko zaczyna rozumieć zdarzenia, w sensie krótkich sekwencji. Może np. nauczyć się wyciągnąć rękę po zabawkę, złapać ją, potrzasnąć i włożyć do buzi. Dziecko łączy już dźwięki w sekwencje – np. mamama, tatata.

Kolejny skok rozwojowy zauważysz około piętnastegodziewiętnastego tygodnia. Twój maluszek zaczyna rozumieć zdarzenia w systemie krótkich sekwencji czyli na przykład bierze zabawkę do jednej rączki i przekłada ją do drugiej, podpiera się na rączkach i podnosi tułów, wkłada różne przedmioty do buzi i gryzie, przekręca się z brzuszka na plecy, z pleców na brzuch, zaczyna świadomie zrzucać rzeczy na podłogę, łączy dźwięki mamama, tatata, zaczyna reagować na swoje imię i ogólnie rozumieć słowa, reaguje także na swoje odbicie w lustrze (tutaj mogą być różne reakcje, dziecko może się cieszyć albo bać), zaczyna wymawiać spółgłoski (s,z,r i inne), wyciąga raczki jeśli chce, żeby je podnieść, powtórzyć swoje zachowanie jeśli widzi, że rodzice reagują (np. zakaszleć po raz kolejny), cmoka, gdy jest głodne, ale też może odrzucić butelki, kiedy jest najedzony.

22–26 tygodni (relacje–lęk separacyjny): Typowe dla tego okresu jest to, że dziecko zaczyna być nieśmiałe w stosunku do obcych, nie ma apetytu, nie chce, żeby zmieniać mu pieluchę czy ubranie. Zaczyna widzieć i rozumieć różne relacje/stosunki. Zauważa odległość pomiędzy przedmiotami i ludźmi, np. pomiędzy nim samym a rodzicami. Dziecko zaczyna zauważać jak wpływać na rozwój wypadków – co robić, żeby się coś działo, świetnym przykładem jest wyłącznik światła! Rozumie też, że gdy coś jest ”nie tak”, np. gdy ludzie zderzą się ze sobą – może być to zabawne – ale i bolesne.

Kolejne męczące dni, ale przecież jak bardzo fascynujące w życiu małego człowieka i jego bliskich będą w okolicach dwudziestego drugiego do dwudziestego szóstego tygodnia. Ten okres, który potrwa być może nawet cztery tygodnie jest o tyle trudny, że maluszek może źle spać, zaczyna być nieufny wobec obcych, „jest na nie", gdy mama próbuje go przebrać albo zmienić pieluszkę, nie ma apetytu. Przede wszystkim dziecko zaczyna źle reagować na oddalających się rodziców. Zaczyna być świadome zwiększającej się odległości i często je to przeraża. Maluszek zaczyna już zauważać, że zabawki mogą mieć wobec siebie różne położenie, że samo może wpływać na to, co się stanie jeśli naciśnie włącznik, zapali się światło itd., zauważa też powiązane sytuacje brak butów mamy oznacza, że jej nie ma w domu, klucz od samochodu na szafce może oznaczać obecność taty w domu itd..

Dziecko coraz lepiej radzi sobie z przemieszczaniem się raczkowaniem i koordynacją ruchową: potrafi samo usiąść czy stać, pcha zabawki przed sobą, chwyta małe przedmioty, zdejmuje skarpetki, potrafi włożyć do buzi mamy czy babci jedzenie, podnosi przedmioty, aby zobaczyć co znajduje się pod nimi, wkłada i wyjmuje z pudeł zabawki, zauważa dziwne zachowanie, tańczy w takt muzyki, słucha głosów w telefonie, rozumie proste polecenia, macha rączką na pożegnanie czy klaska.

33–37 tygodni (kategorie): Dziecko zauważa, że pewne rzeczy mogą mieć podobne cechy np. mogą brzmieć lub pachnieć podobnie. Pracuje nad poznawaniem świata wszystkim zmysłami, poprzez wzrok, słuch, smak i dotyk. Eksperymentuje nad podobieństwami i różnicami. Niektórzy badacze uważają, że w tym wieku zaczyna rozwijać się inteligencja. Kiedy dziecko zaczyna dzielić świat według kategorii, jego sposób myślenia zaczyna być podobny do myślenia dorosłych.

Kilka tygodni później, między trzydziestym trzecim i trzydziestym siódmym tygodniem życia następuje kolejny skok rozwojowy. Dziecko zaczyna być małym naukowcem. Poznaje otoczenie poprzez zmysły wzrok, słuch, dotyk. Niektórzy twierdzą, że zaczyna się rozwijać inteligencja. Maluch zaczyna myśleć podobnie jak dorośli, co ułatwia nam jego lepsze zrozumienie. A więc maluch dzieli świat na różne kategorie. I tak pokazując kotka, zaczyna rozumieć, że wszystkie koty należą do jednej kategorii bez względu na to, czy są to kotki pluszowe czy żywe, są one kotkami.

I tak oto świat Twojego malca zaczyna nabierać kształtów podobnych do świata dorosłych. Nie tylko rozumie nazwy przedmiotów, ale też potrafi pokazać, że coś go rozbawiło, zawołać członka rodziny, robić miny do swojego odbicia w lustrze, może się zachowywać bardzo grzecznie, jeśli chce, ale też okazać złość czy zazdrość, kiedy zobaczy inne dziecko w ramionach taty czy mamy. W tym wieku maluch zaczyna już przejmować inicjatywę zabawy albo prosi kogoś o zaśpiewanie piosenki.

41–46 tygodni (sekwencje): Pomiędzy 44 a 48 tygodniem dziecko zaczyna znajdować i tworzyć sekwencje za pomocą zmysłów. W poprzednim skoku dziecko często rozbierało przedmioty na części po to, by je zbadać – obecnie zacznie je w tym celu składać: na przykład teraz buduje wieżę z klocków zamiast burzyć już zbudowaną. Zaczyna łączyć zdarzenia – np. zbiera swoje rzeczy i odkłada je do kosza czy na półkę. Rozumie, że niektóre zdarzenia zazwyczaj następują po sobie. Dziecko zaczyna wskazywać na rzeczy i nazywać je.

Następnym krokiem będzie pokazywanie w kierunku, w którym masz iść, gdy trzymasz je w ramionach. Ostatni poważniejszy kryzys „skokowy" nastąpi około czterdziestego szóstego tygodnia, może on potrwać, aż pięć tygodni. O ile w poprzednim skoku rozwojowym maluch częściej rozbierał jakieś zabawki żeby zobaczyć jak wyglądają od środka, teraz będzie próbował je złożyć, będzie bardziej zainteresowany budowaniem z klocków niż rozbieraniem. Maluch zaczyna też kojarzyć, że pewne zdarzenia następują po sobie, że rozsypane klocki należy po zabawie wrzucić do pudełka, będzie ci wskazywało kierunek, w którym chce pójść, zaczyna nazywać rzeczy.

W tym czasie zauważysz, że maluch całkiem świadomie i dosadnie używa słowa „nie". Chętnie korzysta z zabawek, które należy dopasować do siebie, potrafi nawet ułożyć małe puzzle, rysuje, próbuje rozmawiać przez telefon. Zaczyna się też niebezpieczny okres, kiedy dziecko się wspina, żeby dostać jakąś rzecz, podsuwa sobie krzesło, schodzi z kanapy czy ze schodów, szuka przedmiotu, który został wcześniej schowany, przynosi rzeczy, naśladuje czynności rodziców, próbuje się rozebrać czy ubrać, potrafi nawet udawać, np. że czegoś nie umie zrobić.

Pamiętaj, że nie wszystkie umiejętności przychodzą na raz, a każde dziecko rozwija się indywidualnie. Chociaż to bardzo trudne, nie porównuj malucha do innych dzieci. Pewnie, że poczujesz ukłucie zazdrości, kiedy synek koleżanki miesiąc wcześniej zacznie siadać, ale nie zmuszaj swojego dziecka do czynności, na które nie jest jeszcze gotowy. Wszystko w swoim czasie!
Ponieważ każde dziecko jest odrębną indywidualnością, każde rozwija się w swoim tempie, dlatego omówione skoki rozwojowe mogą u Twojego dziecka wystąpić nieco później lub wcześniej i nie należy ich traktować ‘z zegarkiem w ręku’. Niesamowite jest to, jak różne pod tym względem bywają dzieci, nawet dzieci urodzone z tych samych rodziców i wychowywane w tym samym środowisku. Jedno jest pewne: pierwsze 12 miesięcy życia Twojego dziecka to najbardziej dynamiczny okres w jego rozwoju.

Polecane produkty dla Ciebie

Czytaj inne porady

Lęk separacyjny

W 78 miesiącu życia przywiązanie dziecka do mamy staje się bardzo widoczne i jest okazywane w wyraźny sposób. W tym okresie dziecko może przejawiać lęk separacyjny – maluch nie pozwala odejść mamie nawet na krok i obawia się obcych osób.

> czytaj więcej

Ubieranie smyka

Według lekarzy pediatrów rodzice o wiele częściej przegrzewają dzieci niż je przeziębiają. Dlatego nie ubieraj dziecka zbyt ciepło, bo może to osłabić jego odporność.

> czytaj więcej

Podróż samolotem

Dobrze przygotuj się do podróży samolotem z niemowlęciem, wtedy nie będzie uciążliwa ani dla Was, ani dla małego pasażera.

> czytaj więcej